Prawo poboru

Prawo poboru (PP) to zasada umożliwiająca zachowanie przez dotychczasowych akcjonariuszy proporcjonalnego udziału w kapitale akcyjnym danej spółki po nowej emisji jej akcji.

Według tej reguły objęcie przez akcjonariuszy odpowiedniej ilości nowych akcji zależy od już posiadanego ich stanu, i odbywa się w specjalnie wyznaczonym przez spółkę terminie.

Akcjonariusze którzy nie są zainteresowani nowo emitowanymi papierami mogą zbywać swoje prawa poboru na rynku osobom które są gotowe wejść w skład jej akcjonariatu albo też chcą powiększyć swój udział.

Głównym celem jaki spółka chce osiągnąć wprowadzając prawa poboru jest podwyższenie kapitału zakładowego spółki.

Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy podejmuje decyzję, komu zaproponować ich objęcie. Zgodnie z Kodeksem Spółek Handlowych pierwszeństwo objęcia nowych akcji mają dotychczasowi akcjonariusze proporcjonalnie do liczby akcji już posiadanych.

W dniu ustalenia prawa poboru na rachunkach inwestycyjnych wszystkich posiadaczy akcji spółki zostaje zaksięgowany nowy instrument jakim jest prawo poboru.

Prawo poboru jest zaksięgowane na kontach do zakończenia terminu składania zapisów na akcje nowej emisji.

Akcjonariusz może zadysponować prawem poboru na 3 sposoby:

1. Sprzedać prawo poboru na rynku
2. Zapisać się na akcje nowej emisji korzystając z przysługujących praw poboru
3. Nie robić nic

Ostatni sposób powoduje stratę na rachunku inwestora ponieważ cena obecnych akcji jest korygowana o wartość PP a po zakończeniu terminu zapisów prawa poboru są wyksięgowywane z rachunku. Jednak w szczególności należy zwrócić na niego uwagę z racji tego, że część inwestorów zapomina o PP a przez to traci realne pieniądze. W przypadku Inwestorów nabywających prawa poboru na giełdzie nie tylko nastąpi utrata praw poboru, ale również stracą oni bezpowrotnie gotówkę wydatkowaną na ich nabycie.

Notowanie praw poboru na giełdzie

Prawo poboru może być przedmiotem obrotu jako samodzielny instrument. Jest notowane na giełdzie od następnego dnia sesyjnego po dniu podania przez emitenta informacji o cenie emisyjnej akcji nowej emisji, nie wcześniej jednak niż następnego dnia sesyjnego po dniu ustalenia prawa poboru. Ostatnim dniem notowania jest sesja giełdowa odbywająca się trzeciego dnia sesyjnego przed dniem zakończenia przyjmowania zapisów na akcje.

Kursem odniesienia na pierwszą sesję giełdową po ostatnim dniu uprawniającym do nabycia akcji z prawem poboru (D) jest ostatni kurs zamknięcia pomniejszony o teoretyczną wartość prawa poboru (w przypadku, gdy kurs akcji z prawem poboru jest wyższy od ceny emisyjnej nowych akcji).

Kursem odniesienia dla kursu otwarcia w systemie notowań ciągłych jest ostatni kurs zamknięcia a w przypadku jego braku kurs teoretyczny wyznaczony zgodnie z następującą regułą:

Jeżeli ostatni kurs zamknięcia akcji był wyznaczony gdy były one notowane bez prawa poboru kurs odniesienia dla prawa poboru jest wyliczany według wzoru:

Gdzie:

• a – ostatni kurs zamkniecia
• b – cena emisyjna akcji nowej emisji
• n – liczba akcji z prawem poboru
• m – liczba akcji nowej emisji

Jeżeli ostatni kurs zamknięcia akcji był wyznaczony gdy były one notowane z prawem poboru kurs odniesienia dla praw poboru wyliczany jest według wzoru

Gdzie:

• a – ostatni kurs zamknięcia
• b – cena emisyjna akcji nowej emisji
• n – liczba akcji z prawem poboru
• m – liczba akcji nowej emisji

Przykład

Na sesji 10 stycznia inwestor miał 100 akcji spółki ABC. Na zamknięciu sesji kosztowały 17 zł. W sumie więc jego portfel wart był 1700 zł.

Warunki oferty są następujące:

• na 1 starą akcję przypada 1 prawo poboru.
• 1 prawo poboru uprawnia do zakupu 3 akcji nowej emisji, po cenie 1,1 zł za sztukę.

Po sesji 10 stycznia odjęto prawo poboru. Jego teoretyczna wartość wyniosła 11,92 zł, a więc na następnej sesji kurs odniesienia wynosił 5,08 zł (17-11,92 zł).

Wartość prawa poboru została wyliczona wg wzoru drugiego

Inwestor miał 100 akcji po 17 zł. Wartość inwestycji to 1700 PLN

Otrzymał prawo do nabycia 3 nowych akcji po cenie 1,1 zł za sztukę

Po emisji, która kosztować go będzie 330 zł (może kupić 300 akcji po 1,1 zł, co daje 330 zł), będzie mieć 300 nowych akcji oraz 100 starych akcji

W sumie więc będzie miał 400 akcji, których kurs wynosić będzie 5,08 zł.

Zatem obecna wartość portfela to 2032

Na początku wartość portfela wynosiła 1700 PLN inwestor dodatkowo zainwestował 330 PLN co w sumie daje kwotę 2030 PLN

Teraz jednak mamy 400 akcji, a nie 100, a spółka otrzymała od nas 330 zł na swoją działalność.