Wprowadzenie do teorii

Celem stosowania teorii Elliotta jest szersze spojrzenie na analizę techniczną i próba przedstawienia całościowej perspektywy rynku. Teoria stara się ocenić i wyjaśnić, miejsce powstawania określonych formacji technicznych. Jednocześnie jej zadaniem jest próba odpowiedzi na pytanie dlaczego zapowiadają taki a nie inny przebieg wydarzeń. Odpowiednie zastosowanie teorii Elliotta zwiększa prawdopodobieństwo prawidłowej oceny, w którym miejscu cyklu znajduje się obecnie rynek. Najczęściej prawidłowe zidentyfikowanie układu fal pozwala inwestorowi szybciej dostrzec ostrzeżenia przed nadchodzącym odwróceniem trendu. Potwierdzenie tych sygnałów można następnie uzyskać stosując bardziej tradycyjne metody.

Elementy podstawowe

Do trzech podstawowych elementów teorii fal zalicza się: kształt, proporcje oraz czas. Nieprzypadkowa jest kolejność. Najważniejszym elementem fali jest kształt, czyli formacja widoczna na wykresie. Analiza proporcji jest pomocna przy próbie określenia zasięgu prawdopodobnego ruchu cen. Potencjał danego ruchu ocenia się mierząc relacje pomiędzy poszczególnymi falami. Trzecim elementem są relacje w czasie.

W największym skrócie według teorii Elliotta, rynek akcji podlega powtarzającemu się rytmowi pięciofalowego ruchu w górę, po którym następuje trójfalowy spadek. W skład pełnego cyklu wchodzi zatem osiem fal: pięć wzrostowych i trzy spadkowe. Najczęściej fale podczas, których notowania rosną, oznacza się liczbami. Fale 1, 3 i 5 – to fale impulsu (wznoszące), natomiast fale 2 i 4, biegnące w kierunku przeciwnym do trendu wzrostowego, zwane są falami korygującymi, ponieważ stanowią korektę fal 1 i 3. Po zakończeniu pięciofalowego wzrostu, następuje trójfalowa korekta. Fale te oznaczone są odpowiednio literami a, b, c. W przypadku trendu spadkowego, fale impulsu (pięciofalowe) idą w dół, a korekty w górę.

Cechy charakterystycznie poszczególnych fal

Fala 1.

Zazwyczaj pierwsze fale są najkrótsze w porównaniu do pozostałych fal impulsu. Początkowo wydaje się, że obserwowany ruch cen jest jedynie chwilowym odbiciem po długotrwałej tendencji spadkowej. Z czasem okazuje się jednak, że część pierwszej fali stanowi element procesu formowania się podstawy przyszłego trendu. Jeżeli fala pierwsza powstaje w ramach głównych formacji odwrócenia trendu, ma ona dynamiczny charakter. Ocenia się, że podczas kształtowania się fali pierwszej najczęściej akcje kupują inwestorzy instytucjonalni. Inwestorzy indywidualni, który mają jeszcze w pamięci rynek bessy, wstrzymują się z zakupami.

Fala 2.

Fala druga z reguły znosi całą pierwszą falę bądź jej większość. Zwraca uwagę fakt, że ruch korygujący w dół zatrzymuje się zazwyczaj powyżej poziomu rozpoczęcia fali pierwszej. Taki układ cen stanowi trzon do powstania kilku najważniejszych formacji odwrócenia, m.in.: podwójne lub potrójne dna oraz odwrócona formacja głowy i ramion. Na tym etapie przyjmuje się, że akcje ponownie kupują inwestorzy instytucjonalni, natomiast inwestorzy mniej doświadczeni zamykają swoje stratne pozycje, oczekując dalszego znaczącego pogorszenia koniunktury.

Fala 3.

Na rynku akcji fala trzecia jest najczęściej najdłuższa i cechuje się dynamicznym wzrostem. Podczas tej fali, analiza techniczna generuje wiarygodne sygnały kupna. Równocześnie pod kątem oceny trendu otrzymujemy silne sygnały kupna. Fali tej towarzyszy najwyższy wolumen obrotów. Rynek notuje przyśpieszenie dynamiki wzrostu, czemu towarzyszą tzw. luki cenowe. Najczęściej fala trzecia jest falą wydłużoną Istotne jest to, że nigdy fala trzecia nie jest najkrótsza w układzie pięciu fal wzrostowych. Warto wspomnieć, że podczas kształtowania fali trzeciej na całym rynku akcji, wszystkie główne wskaźniki makroekonomiczne potwierdzają rozwój gospodarki.

Fala 4.

Fala ta podobnie, jak fala druga stanowi korektę spadkową w trwającym impulsie wzrostowym. Najczęściej jednak zachodzi tu reguła zmienności z falą drugą. Oznacza, to, że jeżeli fala druga była gwałtowna, fala czwarta będzie miała postać konsolidacji (np. w postaci trójkąta). Może się również zdarzyć, że fala czwarta będzie miała gwałtowny charakter, szczególnie w przypadku, gdy fala druga była płaska w postaci konsolidacji. Kolejna zasada w teorii Elliotta zakłada, że dno fali czwartej nigdy nie znajduje się poniżej szczytu fali pierwszej. W przeciwnym wypadku należy zmienić oznaczenia fal.

Fala 5.

Na rynku akcji fala piąta ma zwykle mniej dynamiczny charakter niż fala trzecia. Podczas kształtowania tej fali pojawiają się sygnały analizy technicznej świadczące o słabnącej sile strony popytowej. Szczególnie wskaźniki przedstawiające wolumen obrotów nie potwierdzają nowych maksimów (szczyty kształtowane są przy niższym wolumenie obrotów niż to miało miejsce podczas szczytu trzeciej fali). Ponadto na różnych krótkoterminowych oscylatorach pojawiają się negatywne dywergencje informujące o słabnącym trendzie wzrostowym. W tej fazie rozwoju sytuacji rynkowej ocenia się, że akcje kupują drobni inwestorzy, a decyzje mają charakter spekulacyjny. Najczęściej sprzedającymi są inwestorzy instytucjonalni. Odwrócenie trendu wzrostowego najczęściej następuje po fazie euforii.

Fala A.

Najważniejszym zadaniem inwestora jest rozpoznanie zakończenia cyklu wzrostowego i wejście rynku w fazę korekty. Najczęściej o rozpoczęciu fali A świadczy jej pięciofalowa struktura. Istotna jest również obserwacja zachowania wolumenu obrotów. Biorąc pod uwagę fakt, że podczas poprzedniego ruchu w górę wystąpiło wiele negatywnych dywergencji na technicznych oscylatorach, w fali A wolumen obrotów jest wyższy podczas deprecjacji, natomiast próbom wzrostu towarzyszy niższa aktywność inwestorów. Problem w tym, że zależność ta nie zawsze występuje.

Fala B.

Prawdziwą sztuką doświadczonego inwestora i analityka jest rozpoznanie fazy kształtowania fali B. Niekiedy w „dobrych” publikacjach przestrzega się przed konsekwencjami zakupu akcji na tzw. fali B. Niestety większość inwestorów wpada w tą pułapkę podejmując decyzje głównie na podstawie emocji. Po czasie okazuje się, że mamy do czynienia jedynie z odbiciem w górę w ramach trendu spadkowego. Fala B przebiega zwykle przy niskim wolumenie obrotów. W zależności od rodzaju fali korygującej, zwyżki mogą sięgnąć poprzedniego szczytu (tworząc podwójny szczyt) lub nawet przekroczyć go, po czym trend spadkowy jest kontynuowany.

Fala C.

Drugi element spadkowy w ramach realizacji zysków nie pozostawia złudzeń. Najczęściej fala C sprowadza notowania poniżej dna fali A. Wyprzedaży towarzyszy wyższy wolumen obrotów. Dodatkowo o przewadze strony podażowej informują wskaźniki analizy technicznej (generowane są sygnały sprzedaży). Zestawienie szczytu trzeciej i piątej fali wraz ze szczytem fali B często przyjmuje postać negatywnej formacji głowy i ramion. Dynamiczny charakter fali C wynika przede wszystkim z faktu, iż spadki zaskakują zarówno inwestorów, którzy kupili akcje podczas impulsów wzrostowych, jak również tych, którzy skusili się na otwarcie pozycji podczas fali B.

Zebrane zasady teorii Elliotta

1. w fali impulsu podfala czwarta nie zachodzi na podfalę pierwszą;
2. podfala trzecia nie jest najkrótsza;
3. na ogół jedna podfala impulsu (pierwsza, trzecia lub piąta) jest wydłużona;

   

   Wykres: Wydłużenie piątej fali impulsu wzrostowego zakończone trójkątem ukośnym, po którym nastąpiło pogorszenie koniunktury

4. korekty przybierają postać: zygzak, fala płaska lub trójkąt;
5. korekty mogą być połączone łącznikami;

   

   Wykres: Dwa zygzaki i łącznik X-Y-Z (podwójny zygzak) na indeksie WIG

6. korekty zazwyczaj kończą się w granicach zasięgu fali czwartej poprzedniego impulsu;
7. fala trzecia impulsu na ogół jest najdłuższą;
8. fale korygujące (druga, czwarta) różnią się między sobą (np. jedna jest zygzakiem, a druga nie);
9. jeśli dwie z fal impulsu są sobie równe np. (pierwsza i trzecia) to prawdopodobnie piąta fala będzie wydłużona, lub jeśli fala trzecia jest wydłużona, to fale pierwsza i piąta będą miały podobna prostą strukturę;
10. na rynkach akcji na ogół ulega wydłużeniu fala trzecia;
11. trójkąty ukośne pojawiają się tylko na początku większej fali pierwszej lub A bądź na końcu fali piątej i C;
12. jeśli duża korekta zaczyna się od zygzaka (5-3-5), to fala B pewnie będzie korekta płaska (3-3-5);
13. w trójkątach ukośnych fala trzecia nie jest najkrótsza, zaś fala czwarta prawie zawsze zachodzi na falę drugą;
14. na ogół trójkąty ukośne pojawiają się jako fale piąte, dzieje się tak wtedy, gdy poprzedzające ruchy poszły „zbyt szybko i zbyt daleko”;
15. trójkąty ukośne we wszystkich wypadkach stanowią zakończenie większych formacji i wskazują na wyczerpywanie się siły ruchu cen wyższego stopnia;

    

    Wykres: Trójkąt ukośny kończący lokalny impuls wzrostowy na akcjach spółki Apator, trzecia fala była wydłużona

16. piąte fale trójkątów ukośnych często kończą się przerwaniem linii trendu poprowadzonej przez końce fali pierwszej i trzeciej;
17. fale korygujące nigdy nie są piątkami, dlatego początkowy pięciofalowy ruch przeciwny trendowi wyższego stopnia nie jest końcem korekty, ale jedynie jej częścią;
18. w trójkątach ukośnych w miarę powstawania formacji wolumen ma tendencję spadkową. Jednak w trakcie chwilowego przekroczenia linii trójkąta może nastąpić wzrost;
19. wydłużenia fal piątych; załamane piąte fale i ukośne trójkąty zapowiadają radykalną zmianę trendu;
20. korekty płaskie w biegu powstają na silnych i szybkich rynkach.

Fale impulsu i fale korygujące w teorii elliotta

Fale impulsu

21. fale impulsu mają na ogół prostą strukturę i łatwo je rozpoznać;
22. na ogół fala numer 3 bywa najdłuższą i nigdy nie jest falą najkrótszą;
23. fale impulsu dzielą się na impulsy i ukośne trójkąty;

I. Impuls

1. w impulsie fala numer 4 nie wkracza w obszar fali numer 1;
2. typowe cechy fal impulsu (fale numer 1, 3, 5) oraz fale (A, C), choć nie bezwzględnie występujące „określone są przez tzw. wskazówki”;
3. wskazówki dotyczą zagadnień: wydłużenia, skrócenia, zmienności, równości, kanału trendowego, osobowości i proporcji. Wskazówki te są pomocne w ustalaniu porządku fal;

Impuls (wydłużenie fal)

1. jeden z impulsów jest często wydłużony;
2. większość fal impulsu zawiera wydłużenia w jednej i tylko w jednej ze swoich trzech podfal akcji;
3. czasami podfale fali wydłużonej cechuje niemal ta sama amplituda i czas trwania, co pozostałe cztery fale impulsu większego i wtedy cały ruch obejmuje zamiast normalnej „piątki” dziewięć fal podobnych rozmiarów;
4. jeżeli mamy do czynienia z sytuacją z punktu poprzedniego, to trudno jest stwierdzić, która fala jest wydłużona. Nie jest to jednak istotne, gdyż 9-tka
   i 5-tka mają to same znaczenie. Po 9-ciu falach o tej samej amplitudzie i czasie trwania następuje koniec całego impulsu;
5. wystąpienie wydłużenia w jednej z podfal impulsu stanowi wskazówkę, że dwie pozostałe fale będą podobnej długości;
6. jeżeli wydłuża się fala numer 3, to fala numer 5 będzie miała prostą strukturę przypominającą falę numer 1;
7. na rynkach akcji wydłużeniu ulega najczęściej fala numer 3;
8. w ramach fal wydłużonych mogą powstawać kolejne wydłużenia, jednak są to sytuacje dość rzadkie i zdarzają się przede wszystkim na rynkach towarowych, a dotyczą głównie fal numer 3;
   
   

Impuls (skrócenie fali)

1. skrócenie fali numer 5 ma miejsce, gdy ta nie wykracza poza falę numer 3;
2. skrócenie fali numer 5 można zweryfikować sprawdzając, czy fala numer 5 rozwinęła się w pięć podfal. Jeżeli tak, to początkowy ruch spadkowy może być początkiem załamania;
3. skrócenie fali stanowi ostrzeżenie przed słabością rynku lub jego siłą;
   
   

II. Ukośne trójkąty (kliny)

1. ukośne trójkąty występują zamiast fal impulsu w określonych miejscach struktury falowej;
2. w trójkątach ukośnych żadna fala kontrakcji nie znosi poprzedniej fali akcji, a trzecia fala nigdy nie jest najkrótsza
3. trójkąty ukośne to jedyne formacje 5-cio falowe zgodne z kierunkiem głównego trendu, w których fala numer 4 niemal zawsze wkracza w obszar fali numer 1;
4. w rzadkich przypadkach trójkąt taki może skończyć się falą skróconą;
5. trójkąt ukośny to szczególny typ fali, który pojawia się przede wszystkim, jako fala numer 5, a dzieje się tak, gdy poprzedzający go ruch posunął się „zbyt szybko i zbyt daleko”;
6. bardzo nielicznie trójkąty ukośne pojawiają się w fali C należącej do formacji A-B-C;
7. w podwójnych lub potrójnych trójkątach występują dopiero jako ostatnia fala C;
8. we wszystkich wypadkach powstają one jako zakończenie większych formacji wskazując na wyczerpywanie się siły trendu wyższego stopnia;
9. piąte fale ukośnych trójkątów często kończą się przerwaniem linii trendu łączącej punkty końcowe fali numer 1 i 3;
10. wolumen ma tendencję do zmniejszania się w trakcie powstawania formacji, jednak w trakcie przebicia linii trendu towarzyszy temu stosunkowo duży wolumen;

Wydłużenie fali numer 5, skrócenie piątki i ukośne trójkąty zwiastują to samo: radykalne odwrócenie trendu

Fale korygujące

1. fale korekty są trudniejsze do rozpoznania niż fale impulsu, które na ogół dość łatwo biegną zgodnie z kierunkiem trendu wyższego stopnia;
2. zakończenia fal korekty są trudniejsze do rozpoznania niż końce impulsu;
3. korekty nigdy nie są piątkami, dlatego początkowy pięciofalowy ruch przeciwny trendowi wyższego stopnia nigdy nie jest końcem korekty;
4. korekty dzielą się na 4 kategorie:
   a. zygzaki 5-3-5 (pojedyncze, podwójne, potrójne),
   b. korekty płaskie 3-3-5 (regularne, rozszerzone, pędzące),
   c. trójkąty 3-3-3-3-3 (zwyżkujący, zniżkujący, zwężający, rozszerzający),
   d. podwójne i potrójne trójki

Zygzaki 5-3-5

1. pojedynczy zygzak jest prostą trzyfalową formacją A-B-C;
2. czasami formacje te przedzielone trójką tworzą podwójny lub potrójny zygzak. Formacje te są analogiczne do wydłużeń fal impulsu jednak występują rzadziej;
3. w ramach impulsów zygzakami często są fale numer 2, natomiast rzadziej jest tak w przypadku fal numer 4.

Korekty płaskie

1. korekty płaskie występują w silnych trendach wzrostowych i niemal zawsze poprzedzają wydłużenia lub występują po nich;
2. w ramach impulsów korekty płaskie pojawiają się jako fale numer 4, natomiast rzadko bywają falami numer 2
   
   
    
3. korekty pędzące występują na silnych i szybkich rynkach. Korekty tego typu są bardzo rzadkie

Trójkąty poziome

1. trójkąty poziome to formacje pięciofalowe 3-3-3-3-3, którym na ogół towarzyszy zanikający wolumen;
2. czasami fala korekty b wykracza poza początek fali korekty a, kształtując trójkąt pędzący;
3. większość podfal trójkąta to zygzaki jednak czasami fala korekty c jest bardziej złożona i przyjmuje postać regularnej bądź odwróconej korekty płaskiej;
4. w rzadkich przypadkach jedna z podfal (najczęściej e ) sama jest trójkątem;
5. w rzadkich przypadkach fala numer 2 impulsu jest trójkątem;
6. dość często trójkąty występują przed ostatnią falą, jako fala numer 4, fala B w korekcie A-B-C, bądź fala (x) w podwójnym lub potrójnym zygzaku lub w korekcie połączonej;
7. trójkąty mogą pojawić się jako ostatnia formacja akcji w korekcie połączonej, wtedy zawsze poprzedza on ostatnią falę akcji w formacji stopnia wyższego od korekty;
8. na rynku akcji, kiedy trójkąt pojawia się jako fala numer 4, fala numer 5 jest zwykle szybka i przebywa dystans równy szerokości trójkąta;
9. moment przecięcia się linii trójkąta często zbiega się z punktem zwrotnym rynku;

Korekty połączone (podwójne i potrójne trójki)

1. każdy zygzak lub korekta płaska to „trójka”, ale również trójkąty poziome to też „trójki”;
2. fale kontrakcji (x) mogą przybierać postać każdej formacji korygującej, ale najczęściej są to zygzaki;
3. najczęściej poszczególne formacje składowe przybierają odmienne postacie, np. korekta płaska i trójkąt lub płaska i zygzak;
4. podwójne i potrójne trójki mają na ogół charakter horyzontalny;
5. czasami można spotkać formację podwójnego lub potrójnego zygzaka.

W opracowaniu wykorzystano materiały z książki : „Teoria fal Elliotta” - Alfred J. Frost, Robert R. Prechter