Formacja chorągiewki

Jedną z klasycznych formacji kontynuacji trendu wzrostowego jest formacja chorągiewki. W trakcie kontynuacji dynamicznej tendencji wzrostowej w momencie kulminacji wielkości obrotu powstaje lokalny punkt zwrotny, który jest naturalną konsekwencją krótkoterminowego wykupienia rynku. Kształtuje się pierwsze maksimum cenowe. Kolejne wzrosty i spadki na wysokim poziomie cenowym kształtują formację chorągiewki. W trakcie kształtowania tej formacji natężenie emocji wyrażone wielkością wolumenu obrotu powinno maleć a przy końcu formacji powinno osiągnąć wartości minimalne. Linie łączące lokalne minima i maksima tworzą kształt tej formacji. Ponowny wzrost notowań powyżej górnego ograniczenia tej struktury cenowej jest sygnałem do dalszej kontynuacji dynamicznej tendencji wzrostowej. Jeśli wybicie notowań powyżej górnego ograniczenia tej struktury cenowej jest potwierdzone zwiększonym wolumenem obrotu, to mamy potwierdzenie dynamicznego trendu wzrostowego. W tym momencie możemy dokonać prognozy zasięgu tego ruchu. W tym celu należy odmierzyć odległość od lokalnego minimum cenowego poprzedzającego dynamiczny wzrost ceny do dolnego ograniczenia formacji, a następnie odmierzyć tę samą odległość od górnego ograniczenia formacji w miejscu jej przebicia do góry.

Formacja flagi

Formacja flagi także należy do kanonu struktur cenowych, które zapowiadają kontynuację trendu wzrostowego. Podobnie jak w przypadku formacji chorągiewki ukształtowanie tej formacji cenowej jest poprzedzone dość dynamicznym trendem wzrostowym. W punkcie lokalnego wykupienia rynku, który na ogół cechuje się zwiększonym wolumenem obrotu dochodzi do ukształtowania pierwszego krótkoterminowego maksimum cenowego. Później notowania zniżkują i kształtują się kolejne punkty zwrotne tej struktury cenowej. W przypadku formacji flagi lokalne minima i maksima połączone linią prostą tworzą charakterystyczny kształt krótkoterminowego spadkowego kanału trendowego. W trakcie kształtowania formacji obroty powinny maleć natomiast w momencie pokonania górnego ograniczenia powinny być większe. Wybicie ponad górne ograniczenie formacji flagi potwierdzone zwiększonym wolumenem obrotu jest potwierdzeniem dla kontynuacji głównego trendu wzrostowego. Podobnie jak w przypadku formacji chorągiewki w momencie wybicia ponad górne ograniczenie formacji flagi możemy dokonać prognozy zasięgu wzrostu. W tym celu odmierzamy odległość od ostatniego minimum poprzedzającego ukształtowanie formacji do dolnego ograniczenia tej formacji. Następnie odmierzamy tę odległość od górnego ograniczenia formacji w miejscu wybicia do góry.

Formacja klina ukośnego

Formacja klina ukośnego podobnie jak dwie poprzednio omawiane struktury cenowe daje dość dobre wskazania prognostyczne w momencie jej całkowitego ukształtowania. W trendzie wzrostowym tego typu struktura cenowa zapowiada jego kontynuację. W miarę kontynuacji trendu wzrostowego dochodzi do silnego wykupienia rynku na fali pozytywnych emocji. Duży wolumen obrotu, który obrazuje silne ścieranie się podaży i popytu prowadzi do schłodzenia nastrojów co w konsekwencji daje początek kreowania lokalnej formacji konsolidacji. Lokalne minima i maksima cenowe połączone linią prostą dają charakterystyczny kształt formacji klina ukośnego. Podobnie jak w przypadku wyżej omawianych formacji cenowych także tutaj obroty w miarę kształtowania formacji klina ukośnego powinny maleć, co potwierdza jej wiarygodność i zwiększa prawdopodobieństwo kontynuacji trendu wzrostowego. Wzrost notowań poza górne ograniczenie formacji klina ukośnego jest sygnałem do dalszej kontynuacji trendu wzrostowego. Jeśli wybicie górą jest dodatkowo potwierdzone zwiększonym wolumenem obrotu to wiarygodność prognostyczna takiego układu cenowego znacznie rośnie. W przypadku tej formacji także możemy dokonać prognozy ruchu cenowego w momencie wybicia notowań górą. Najpierw odmierzamy odległość od ostatniego minimum cenowego do dolnego ograniczenia formacji klina ukośnego, a następnie tę odległość odmierzamy od górnego ograniczenia formacji w miejscu wybicia w górę.

Wolumen obrotów i liczba otwartych pozycji

Inwestorzy oceniający sytuację na rynkach terminowych zazwyczaj posługują się metodą uwzględniającą trzy wielkości - cenę, wolumen i liczbę otwartych kontraktów.

Ocenia się, że najważniejsza jest cena. Wolumen i liczba otwartych kontraktów traktowane są zazwyczaj jako wskaźniki potwierdzające, przy czym wolumen jest ważniejszy. Liczba otwartych kontraktów plasuje się na trzecim miejscu.

Badania analityczne dowodzą, że poza obserwacją ruchów cen śledzenie wolumenu i liczby otwartych kontraktów przynosi niekiedy ważne wskazówki co do kierunku rynku. Mając to na uwadze, sumienny inwestor powinien śledzić wszystkie te wartości.

Wolumen jest to liczba kontraktów zawartych w badanym okresie. Liczba otwartych kontraktów jest to liczba kontraktów nie upłynnionych do końca dnia.

Należy pamiętać, że liczba otwartych kontraktów reprezentuje łączna liczbę otwartych pozycji długich lub krótkich, a nie ich sumę. Do otwarcia kontraktu potrzebny jest kupujący i sprzedający. Oznacza to, że dwaj uczestnicy rynku – kupujący i sprzedający, tworzą tylko jeden kontrakt.

Każdy dokonany na rynku obrót wpływa na liczbę otwartych pozycji na jeden z trzech sposobów – liczba otwartych pozycji zwiększa się, zmniejsza się albo pozostaje bez zmian.

Przypadek pierwszy obrazuje sytuację, w której kupujący i sprzedający tworzą nowy kontrakt. Druga sytuacja opisuje zakup przez inwestora nowej pozycji długiej i zamknięcie przez sprzedającego starej pozycji długiej, czyli pierwszy inwestor angażuje się na rynku, drugi z niego wychodzi. W konsekwencji nie zmienia się liczba otwartych pozycji. Trzeci przypadek jest podobny, przy czym sprzedający zajmuje nową pozycję krótką, a kupujący zamyka starą pozycję krótką. Efekt jest taki sam, jak w przypadku drugim, czyli sytuacja nie zmienia się. W czwartym przypadku gracze po obu stronach zamykają swoje dotychczasowe pozycje i w efekcie liczba otwartych pozycji obniża się.

Wskazówki dotyczące interpretacji wolumenu i liczby otwartych pozycji

Inwestorzy, przy ocenie kondycji rynku obserwują zmiany dotyczące wolumenu i liczby otwartych pozycji. Poniżej przedstawiono ogólne zasady interpretacji:

W sytuacji, gdy ruchowi cen towarzyszy zwyżka wolumenu obrotów i zwyżka liczby otwartych pozycji, tendencja powinna być kontynuowana. W przypadku, gdy obniża się wolumen i liczba otwartych pozycji, rośnie prawdopodobieństwo zmiany dotychczasowej tendencji.

Przykład. 1. Spadek wolumenu obrotów i liczby otwartych pozycji zwiększały prawdopodobieństwo zakończenia tendencji wzrostowej.

Wysokość wolumenu obrotów określa siłę i tempo ruchu cen. Wyższy wolumen obrotów określa siłę trendu. Obserwując wielkość wolumenu wraz z ruchem cen można łatwiej zmierzyć zmiany zachodzące odnośnie siły popytu i podaży. Wolumen może zatem potwierdzić ruch cen albo ostrzec przed możliwą zmianą dotychczasowej tendencji. W skrócie możemy przyjąć, że wolumen powinien wzrastać zgodnie z kierunkiem aktualnej tendencji. Oznacza to, że w trendzie wzrostowym wolumen powinien rosnąć w miarę wzrostu cen, natomiast przy lokalnych korektach, wartość wolumenu powinna spadać. Przy utrzymanie wyżej opisanej tendencji, ocenia się, że wolumen potwierdza trend.

Kluczowe jest dostrzeżenie oznak rozbieżności. Taka sytuacja występuje, gdy trend cenowy przekracza poprzednie maksimum przy zniżkującym wolumenie obrotów. Dywergencja ta informuje o malejącym zainteresowaniem kupnem. Dopełnieniem negatywnego zjawiska będzie wzrost wolumenu obrotów przy spadku cen.

Przy trendzie spadkowym wolumen powinien rosnąć przy deprecjacji kursu spółki, natomiast lokalnym korektom powinna towarzyszyć niższa aktywność inwestorów. Jeżeli zależność ta pozostaje bez zmian, trend spadkowy powinien być kontynuowany. Ewentualne odwrócenie tendencji może nastąpić w sytuacji, gdy opisywana zależność ulegnie zmianie.

Zmiana tendencji w zakresie układu wolumenu obrotów często poprzedza zmianę ruchu cen. Mówi się, że wolumen wyprzedza cenę.

Linia OBV (On Balance Volume)

Do analizy zmian zachodzących w zakresie wolumenu obrotów względem ruchu kursu akcji, dobrze sprawdza się linia OBV. Budowa linii OBV jest dość prosta. W zależności od zmian kursu akcji (wzrost lub spadek) wolumenowi przypisuje się wartość odpowiednio dodatnią, lub ujemną. Wzrost kursu spółki przekłada się na uznanie wolumenu ze znakiem wartości dodatniej, natomiast spadek kursu spółki oznacza wolumen ujemny. Aktualne saldo narastające otrzymujemy dodając lub odejmując wolumen z każdego dnia, w zależności od kierunku zmian kursu spółki. Wielkość liczb nie ma znaczenia w przypadku linii OBV, istotny jest natomiast kierunek linii OBV. Przy analizie krzywej OBV stosować można zachowanie względem linii trendu, zachowanie innych elementów analizy technicznej (wsparcia, dywergencje).

Przykład. 1. Dla spółki Agora, krzywa OBV od sierpnia 2006 r. utrzymywała się w trendzie wzrostowym, mimo załamania kursu pod koniec października 2006 r.

Akumulacja wolumenu (VA)

Opisywana powyżej linia OBV w pewnych sytuacjach może jednak wprowadzać w błąd. Szczególnie ma to miejsce, ze względu na fakt przypisywania wartości dodatniej lub ujemnej wolumenowi z całego dnia. Rozważny następujący przykład: kurs zamknięcia jest tylko minimalnie wyższy od kursu zamknięcia z dnia poprzedniego. Czy w tej sytuacji zasadne jest przypisanie całemu dziennemu obrotowi wartości dodatniej? Może się również zdarzyć, że kurs zwyżkować będzie przez większą część dnia, ale końcówka sesji przyniesie realizacje zysków, która sprowadzi notowania poniżej zamknięcia z dnia poprzedniego. Czy w tym przypadku adekwatne jest przypisanie dziennemu obrotowi wartości ujemnej?

W celu usprawnienia zależności wolumenu obrotów i zmian kursu akcji, opracowano wskaźnik zwany akumulacją wolumenu (VA) . Jest to wskaźnik znacznie dokładniejszy. Różnica polega na tym, że OBV przypisuje całemu dziennemu obrotowi wartość dodatnią lub ujemną, natomiast akumulacja wolumenu określa jako dodatnią lub ujemna jedynie część procentową wolumenu, w zależności od stosunku kursu zamknięcia do średniej dziennej ceny. W praktyce oznacza to, że jeżeli kurs zamknięcia przewyższa dzienna średnią – wartość dodatnia przypisywana jest części procentowej wolumenu z tego dnia. Jeżeli kurs zamknięcia jest niższy od średniej, części procentowej wolumenu przypisywana jest wartość ujemna.

Tylko w przypadku, gdy kurs zamknięcia równa się najwyższemu dziennemu kursowi, cały wolumen otrzymuje wartość dodatnią. W przeciwnym przypadku, gdy kurs zamknięcia jest równy dziennemu minimum, cały wolumen otrzymuje wartość ujemną.

Linię akumulacji wolumenu otrzymamy ze wzoru:

VA = {[(C-L) – (H - C)] / (H - L)} x V

gdzie: H = najwyższy kurs, C = kurs zamknięcia, L = najniższy kurs i V = wolumen.

W opracowaniu wykorzystano materiały z książki : „Analiza techniczna” - John J. Murphy