Rentowność

Rentowność stanowi podstawowy miernik informujący o szybkości zwrotu zaangażowanego w przedsiębiorstwo kapitału. Analiza rentowności ma na celu ustalenie relacji zysku do istotnych elementów bilansu i rachunku zysków i strat, w celu określenia opłacalności działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo. Im wyższa wartość poszczególnych wskaźników, tym lepsza rentowność przedsiębiorstwa.

Rentowność można rozpatrywać w trzech ujęciach:

1. rentowność sprzedaży (rentowność handlowa),
2. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna),
3. rentowność zaangażowanych kapitałów własnych (rentowność finansowa).

W zależności od kategorii zysku przyjmowanej do obliczeń, wskaźniki rentowności liczone są jako brutto i netto.

Rentowność sprzedaży (rentowność brutto) oblicza się z poniższego wzoru:

Uwagi:

1. wielkość wskaźnika jest niezależna od stopy opodatkowania zysku,
2. odzwierciedla politykę cen przedsiębiorstwa oraz zysk, jaki generuje ono poprzez określoną wielkość sprzedaży,
3. zaleca się ustalanie tego wskaźnika na podstawie zysku osiągniętego z działalności podstawowej.

Rentowność sprzedaży (rentowność netto) oblicza się z poniższego wzoru:

Uwagi:

1. wskaźnik określany zwrotem ze sprzedaży, informuje o udziale zysku po opodatkowaniu w wartości sprzedaży, czyli jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży,
2. im niższy poziom wskaźnika, tym większa wartość sprzedaży powinna być zrealizowana dla określonej kwoty zysku,
3. większa wartość wskaźnika oznacza korzystniejszą kondycję finansową firmy,
4. podniesienie rentowności netto oznacza wzrost efektywności sprzedaży, gdyż każda złotówka sprzedaży generuje dodatkowy zysk.

Rentowność działalności operacyjnej

Wskaźnik mierzy efektywność działalności ekonomicznej przedsiębiorstwa, wynikającej z wyprodukowania i sprzedaży wyrobów. Różni się od wskaźnika marży zysku brutto uwzględnieniem kosztów sprzedaży, kosztów ogólnego zarządu oraz salda pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych.

Uwaga:

1. Im wyższa wartość wskaźnika, tym lepiej.

Rentowność kapitału

Wskaźniki rentowności sprzedaży w praktyce są szczególnie istotne dla zarządzających przedsiębiorstwem. Natomiast dla analityków i właścicieli przedsiębiorstw bardziej istotne są wskaźniki rentowności kapitału. Wskaźniki te informują, jaka jest efektywność kapitału zastosowanego do finansowania działalności.

Rentowność ekonomiczna informuje o wielkości zysku netto przypadającego na jednostkę wartości zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku.

Uwagi:

1. wskaźnik określany również zwrotem z majątku (return on assets - ROA), wyznacza ogólną zdolność aktywów przedsiębiorstwa do generowania zysku,
2. im wartość wskaźnika wyższa, tym korzystniejsza sytuacja finansowa firmy,
3. wskaźnik stanowi ogólny miernik podnoszenia efektywności gospodarowania w przedsiębiorstwie,
4. wielkość wskaźnika determinuje szereg różnorodnych czynników, niekiedy o przeciwnym kierunku oddziaływania.

Rentowność finansowa (rentowność kapitału własnego, ROE)

Uwaga:

1. wyższa wartość wskaźnika zwrotu kapitału oznacza korzystniejszą sytuację finansową przedsiębiorstwa,
2. wyższa efektywność kapitału własnego stwarza możliwość uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.

Analiza poziomu zadłużenia

Stopień zadłużenia przedsiębiorstwa obrazują wskaźniki zadłużenia. Wskaźniki te obrazują również zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłużenia. Wskaźniki te są istotne szczególnie z punktu widzenia wierzycieli, którzy przy ich pomocy są w stanie określić ryzyko związane z kapitałami zaangażowanymi w przedsiębiorstwie oraz ryzyko, które wiązałoby się z dalszym finansowaniem przedsiębiorstwa. Ocena poziomu zadłużenia przedsiębiorstwa ma również na celu ustalenie, kto dostarczył firmie środków finansowych: właściciele czy zewnętrzni kredytodawcy.

Poziom zadłużenia przedsiębiorstwa:

1. wskaźnik ogólnego zadłużenia;
2. wskaźnik struktury kapitału;
3. wskaźnik zadłużenia długoterminowego;

Wskaźnik ogólnego zadłużenia określa udział zobowiązań w finanso­waniu majątku przedsiębiorstwa. Wskaźnik ten oblicza się ze wzoru:

Wskaźnik ten ocenia, jaka część majątku przedsiębiorstwa jest finansowana kapitałem obcym. Jest on ważny z punktu widzenia wierzycieli, ze względu na fakt, iż określa zabezpieczenie ich wierzytelności majątkiem firmy, której zostały pożyczone środki finansowe (mierzy ryzyko dotyczące udzielonej pożyczki).

Wskaźnik struktury kapitału określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitału własnego. Oblicza się go ze wzoru:

Bezpieczny poziom tego wskaźnika wynosi 0,5. Najczęściej ocenia się, że racjonalny poziom tego wskaźnika mieścić się powinien w przedziale 0,5 – 1,0. Spółka w ten sposób korzysta z mechanizmu dźwigni finansowej.

Wskaźnik zadłużenia długoterminowego wyraża relację zadłużenia długoterminowego do kapitału własnego. Zadłużenie długoterminowe jest zazwyczaj korzystniejsze dla sytuacji finansowej przedsiębiorstwa od zobowiązań bieżących ze względu na dłuższe terminy spłaty. Nie oznacza to jednak, że poziom tego wskaźnika nie ma znacznie dla płynności przedsiębiorstwa i bezpieczeństwa wierzycieli. Wskaźnik wyższy od 1 oznacza, że zadłużenie długoterminowe przewyższa kapitał własny, co może powodować utrzymujące się zagrożenie płynności oraz utrudniać pozyskiwanie nowych kredytów. Przyjmuje się, że wskaźnik ten nie powinien przekraczać 0,5. Wskaźnik ten oblicza się ze wzoru:

Wskaźnik zadłużenia długoterminowego

Zdolność przedsiębiorstwa do obsługi długu:

1. wskaźnik pokrycia obsługi długu (wiarygodności kredytowej);
2. wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych

Wskaźnik pokrycia obsługi długu informuje ile razy zysk z działalności przedsiębiorstwa pokrywa roczne spłaty kredytu długoterminowego i odsetki. Jest on najczęściej stosowanym wskaźnikiem w ocenie wiarygodności kredytowej. Jego minimalny poziom powinien być większy od 1, przyjmuje się zazwyczaj 1,2 – 1,3. Jako optymalny uznaje się poziom 2,5. Oznacza to, że jeżeli nawet wynik finansowy przedsiębiorstwa spadnie o połowę, to i tak będzie ono w stanie spłacić zadłużenie w granicach minimalnego wskaźnika. Oblicza się go ze wzoru:

Określa stopień zabezpieczenia obsługi kredytu przez wypracowany przez firmę zysk. Wskaźnik ten powinien być większy od 1, najlepiej powyżej 1,2 – 1,3.

Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o zdolności przedsiębiorstwa do terminowej spłaty odsetek. Przy obliczeniu tego wskaźnika bierze się pod uwagę zysk brutto, ponieważ odsetki płacone są kredytodawcy przed potrąceniem podatku dochodowego. Im wyższy jest jego poziom, tym przedsiębiorstwo mniej odczuwa uciążliwość płacenia odsetek. Wraz ze spadkiem wskaźnika rośnie ryzyko kredytodawców. W praktyce uważa się, że ryzyko jest już znaczące, gdy wartość wskaźnika spada poniżej 2. Przy czym wielu kredytodawców uznaje ryzyko przy udzielaniu kredytów za dopuszczalne, jeżeli wysokość wskaźnika wynosi co najmniej 4 – 5. Wskaźnik ten oblicza się według poniższego wzoru: